Kişisel Gelişim

Acil mi, önemli mi? İşleri önceliklendirmenin kolay yolu

Her iş aynı anda acil görünüyorsa dört kutulu basit bir tablo işinize yarar. Acil ile önemliyi ayırmanın ve gününüzü buna göre planlamanın yolu.

  • Okuma: yaklaşık 7 dakika

Kısa yanıt: Bir iş acil ise hemen yapılmasını ister; önemli ise hedeflerinize katkı verir. Bu ikisi aynı şey değildir. İşlerinizi bu iki soruya göre dört kutuya ayırdığınızda neyi hemen yapacağınızı, neyi planlayacağınızı, neyi devredeceğinizi ve neyi bırakacağınızı daha kolay görürsünüz. 🧭

Acil ile önemli arasındaki fark

Gün içinde gelen bir telefon, bir e-posta ya da beklenmedik bir istek çoğu zaman aciliyet duygusu yaratır. Ama acil görünen her iş önemli değildir. Öte yandan bir eğitimi bitirmek, bir raporu düzenli hâle getirmek ya da yeni bir beceri öğrenmek gibi önemli işler genellikle acil görünmez; bu yüzden sürekli ertelenir.

Önceliklendirme, bu iki özelliği ayrı ayrı sormakla başlar:

  • Bu iş hemen yapılmazsa ne olur? (Acil mi?)
  • Bu iş hedeflerime ya da sorumluluklarıma katkı veriyor mu? (Önemli mi?)

Dört kutulu tablo

Bu iki soruya göre işler dört gruba ayrılır. Bu tablo, Eisenhower matrisi adıyla da bilinir.

🔥 1. Acil ve önemli: Hemen yapın. Son günü bugün olan bir ödeme, müşteriyi bekleten bir sorun, yarın teslim edilecek bir rapor. Bu işler gününüzün ilk sırasına yazılır.

🌱 2. Önemli ama acil değil: Planlayın. Bir eğitime devam etmek, yıllık hedefler üzerinde çalışmak, bir işi düzene sokmak. Bu işlere takviminizde belirli bir saat ayırın. Uzun vadede en çok fark yaratan işler genellikle bu kutudadır.

📞 3. Acil ama önemli değil: Devredin ya da kısaltın. Sizin yanıt vermeniz gerekmeyen bazı e-postalar, başkasının da yapabileceği küçük işler. Uygunsa ilgili kişiye yönlendirin; değilse kısa sürede bitirin.

🗑️ 4. Ne acil ne önemli: Bırakın. Amaçsız gezinme, gereksiz yazışmalar, sonucu olmayan işler. Bu kutuya ayırdığınız zamanı azaltmak, diğer kutulara yer açar.

İkinci kutunun ayrı bir önemi vardır. Planlama, hazırlık ve önleme gibi işler ihmal edildiğinde zamanla birinci kutuya geçer. Bakımı ertelenen bir araç yolda kalabilir; son güne bırakılan bir hazırlık gece telaşına dönüşür. ⏳

Tabloyu nasıl kullanırsınız?

  1. Bütün işlerinizi yazın. Aklınızdaki işleri bir kâğıda ya da not uygulamasına tek tek dökün.
  2. Her işe iki soruyu sorun. Acil mi, önemli mi? Kararsız kaldığınızda "Bu iş yapılmazsa bir hafta sonra ne olur?" diye düşünün.
  3. Kutulara yerleştirin. Her işi dört kutudan birine yazın.
  4. Gününüzü planlayın. Önce birinci kutudaki işleri, ardından ikinci kutudan en az bir işi takviminize ekleyin.
  5. Gün sonunda gözden geçirin. Biten işleri çizin; kalanları ertesi günün listesine taşıyın.

Listeye yazarken her maddeyi bir eylemle başlatın. "Muhasebe" yerine "Muhasebeye fatura sorusunu e-postayla sor" yazmak, neyle başlayacağınızı gösterir ve işi kutuya yerleştirmeyi kolaylaştırır. ✍️

Örnek: Bir iş gününün listesi

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir ofis çalışanı, sabah işe başlamadan önce aklındaki işleri şöyle yazmış olsun:

  • Bugün son günü olan faturayı öde.
  • Yarınki toplantı için sunumu bitir.
  • Online eğitimin bir sonraki bölümünü çalış.
  • Ekip için iş takip tablosunu düzenle.
  • Bilgi amaçlı gönderilen e-postaları oku.
  • Bir arkadaşın istediği küçük bir dosyayı bul ve gönder.
  • Sosyal medyada haberlere bak.

Bu liste dört kutuya şöyle dağılabilir:

  • 🔥 Hemen yapın: Fatura ödemesi ve yarınki sunum.
  • 🌱 Planlayın: Eğitimin sonraki bölümü ve iş takip tablosu. Bu ikisine takvimde belirli bir saat ayrılır.
  • 📞 Devredin ya da kısaltın: Bilgi amaçlı e-postalar kısa bir okuma zamanında toplu olarak okunur. Dosyayı ekipte başka biri de bulabiliyorsa ona yönlendirilir.
  • 🗑️ Bırakın: İş saatinde haberlere bakmak.

Aynı liste başka bir kişide farklı dağılabilir. Bir işin önemli olup olmadığı, kişinin hedeflerine ve görevine bağlıdır.

Kutuların içinde sıra nasıl belirlenir?

Bazen birinci kutuda birden fazla iş olur. Bu durumda kutunun içinde de sıra belirlemek gerekir.

  • Sonuca en çok katkı yapan işi bulun. Bütün işler eşit değer üretmez. Listede, sonuca en çok katkı yapacak birkaç işi bulup önce onlara odaklanmak çoğu zaman en verimli yoldur.
  • Harf verin. Her işe A, B ya da C verip A'ları kendi içinde A1, A2 diye sıralayabilirsiniz. Gün A1 ile başlar.
  • Kolay işlerle günü doldurmayın. Kolay işler çekicidir ama zamanı fark ettirmeden tüketebilir. Listenin başına öncelikli işleri yazın.

Her işe A vermek ya da her işi birinci kutuya koymak, yöntemi işlevsiz kılar. Böyle bir durumda listeyi yeniden gözden geçirmek gerekir. 🔍

Yeni gelen işlere nasıl yanıt verirsiniz?

Gün içinde yeni istekler gelir ve tablonuz değişir. Her isteği düşünmeden kabul etmek, takviminizi başkalarının öncelikleriyle doldurur.

  • Yanıt için zaman isteyin. "Takvimime bakıp size dönebilir miyim?" demek, düşünmeden verilen bir "evet"in önüne geçer.
  • Bedeli görün. Kendinize "Bunu üstlenirsem hangi işi ertelemem gerekecek?" diye sorun.
  • Önceliği birlikte belirleyin. İstek yöneticinizden geliyorsa elinizdeki işleri söyleyip hangisinin sonraya kalabileceğini sorabilirsiniz.
  • Uygunsa alternatif önerin. "Bugün olmaz ama yarın öğleden sonra bakabilirim" gibi bir yanıt, ilişkiyi korurken planınızı da korur.

Amaç her isteği reddetmek değildir. Amaç, yeni işin hangi kutuya girdiğine bakarak bilinçli karar vermektir. 🤝

Haftalık planla birlikte kullanın

Dört kutulu tablo yalnız günlük listede değil, haftalık planda da işe yarar.

  • Haftanın başında listeyi dört kutuya ayırın. İkinci kutudaki işlere takvimde önceden yer açın.
  • Günlük listeyi kısa tutun. Bütün işler ana listede dursun; günlük listeye yalnız bugün gerçekten yapılabilecek birkaç işi taşıyın.
  • Tampon süre bırakın. İşler çoğu zaman tahmin ettiğimizden uzun sürer. Takvimi tamamen doldurmak yerine beklenmedik işlere yer bırakın.
  • Haftanın sonunda gözden geçirin. Neyin bittiğine, neyin kaldığına ve nedenine bakmak, bir sonraki haftanın planını daha gerçekçi yapar.

Sık yapılan hatalar

  • Her şeyi birinci kutuya koymak. Her iş acil görünüyorsa, son tarihleri ve sonuçları yeniden sorun.
  • İkinci kutuyu hiç açmamak. Önemli ama acil olmayan işler planlanmazsa bir gün acil hâle gelebilir.
  • Listeyi çok uzun tutmak. Bir güne sığmayacak kadar çok iş yazmak, plana olan güveninizi azaltır.
  • Kutuları hiç güncellememek. Bir işin yeri zamanla değişir; bugün ikinci kutuda duran bir iş, son günü yaklaşınca birinci kutuya geçer.
  • Hedefleri belirlemeden başlamak. Bir işin önemli olup olmadığı hedeflerinize bağlıdır. Hedefler net değilse tablo da net sonuç vermez.
  • Büyük işi tek madde olarak yazmak. "Raporu yaz" gibi büyük bir madde kolayca ertelenir. İşi parçalara bölün ve ilk küçük adımı yazın.

Güne başlamadan önce kontrol listesi

  • Bugünün bütün işleri tek bir listede mi?
  • Her madde bir eylemle mi başlıyor?
  • Birinci kutudaki işler günün ilk sırasında mı?
  • İkinci kutudan en az bir işe takvimde saat ayrıldı mı?
  • Beklenmedik işler için takvimde boş zaman kaldı mı?
  • Dördüncü kutudaki işlere ne kadar zaman ayırdığınızı biliyor musunuz?

Sık sorulan sorular

Tabloyu her gün baştan mı hazırlamalıyım?

Gerekmez. Haftanın başında bir kez hazırlayıp her sabah ya da önceki akşam birkaç dakika gözden geçirmek çoğu zaman yeterlidir. Yeni gelen işleri uygun kutuya ekleyin.

Devredecek kimse yoksa üçüncü kutuyu ne yapmalıyım?

Bu işleri kısaltmayı deneyin. Benzer işleri bir araya toplayıp tek seferde yapabilir ya da işi daha kısa bir yoldan bitirip bitiremeyeceğinizi sorabilirsiniz. "Hiç yapmasam ne olur?" sorusu da bazı işleri dördüncü kutuya taşıyabilir.

Önemli işe bir türlü başlayamıyorsam ne yapabilirim?

İşi küçültün. "Sunumu hazırla" yerine "Dosyayı aç ve ana başlıkları yaz" gibi hemen yapılabilecek bir ilk adım belirleyin. Biten her parçayı işaretlemek, ilerlemeyi görünür kılar. 👣

İş ve özel hayat için aynı tabloyu kullanabilir miyim?

Kullanabilirsiniz. Bazı kişiler iki ayrı liste tutmayı daha kolay bulur. Hangisini seçerseniz seçin, sağlığa, dinlenmeye ve ilişkilere ayrılan zamanın genellikle ikinci kutuya girdiğini unutmayın.

Her gün acil işlerle dolu geçiyorsa ne yapmalıyım?

Önce bu işlerin gerçekten acil olup olmadığını sorun. Bazıları yalnızca acil görünür. Gerçekten acil olanların nereden geldiğine bakın: Ertelenen hazırlıklar mı, sık tekrarlanan sorunlar mı? Bunları önleyecek işleri ikinci kutuya yazıp takvimde yer açmak, zamanla acil işlerin sayısını azaltabilir.

Kâğıt mı, uygulama mı?

İkisi de olur. Önemli olan, listenin tek bir yerde durması ve düzenli olarak gözden geçirilmesidir. Birkaç farklı yere dağılmış listeler, bazı işlerin gözden kaçmasına yol açabilir.

Kısaca

  • Acil, hemen yapılmasını isteyen iştir; önemli, hedeflerinize katkı veren iştir.
  • Dört kutu: Hemen yapın, planlayın, devredin, bırakın.
  • Önemli ama acil olmayan işlere takviminizde yer açın.
  • Yeni bir işi kabul etmeden önce hangi işin yerini alacağını sorun.
  • Gün sonunda listeyi gözden geçirin.

Zamanınızı planlamayı ve iş yükünün yarattığı baskıyla baş etmeyi öğrenmek için Zaman ve Stres Yönetimi, karşılaştığınız sorunları adım adım ele almak için Problem Çözme eğitimlerine göz atabilirsiniz.

Bu yazıyı paylaşın

İşine yarayabilecek birine gönderebilirsiniz.

Bu yazıyla ilgili eğitimler

Online, kendi hızınızda; bitirdiğinizde sertifikanız numarası ve QR koduyla doğrulanır.

Tüm eğitimler

Diğer yazılar

Tüm yazılar

Çerez tercihleriniz

Zorunlu çerezler hep açık; analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca izninizle çalışır. Çerez Politikası.